Bruksel, 26 qershor 2025 – Një baba dhe bir rom kanë fituar një vendim nga Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut kundër Sllovakisë, pasi pësuan një sulm të dhunshëm nga policia gjatë izolimit të parë për shkak të COVID-19 në prill 2020 në Bardejov. Gjykata vendosi që dhuna e përdorur nga oficerët e policisë (që përfshinte rrahjen e rëndë të romëve me shkopinj, thyerjen e kafkës së njërit dhe tronditjen e tjetrit) ishte joproporcionale dhe se hetimi për brutalitetin policor dhe procedurat pasuese ligjore ishin të pamjaftueshme. Sllovakia duhet të paguajë 16,500 euro dëmshpërblim për dy burrat romë plus 6,410 euro shpenzime ligjore. Çështja u përfaqësua nga Qendra Evropiane për të Drejtat e Romëve (ERRC).
“Gjatë izolimeve për shkak të COVID-19 në vitin 2020, pamë se si policia në Evropë i trajton komunitetet rome kur mendon se askush nuk po i shikon: me nivele ekstreme, madje sadiste, dhune. Pa mbikëqyrje gjyqësore, akses për aktivistët e të drejtave të njeriut ose shqyrtim gazetaresk, policia ishte e lirë të brutalizonte dhe torturonte romët me pandëshkueshmëri të dukshme. Ky gjykim është sfida e parë ndaj asaj pandëshkueshmërie të supozuar. Është një ndërhyrje e rëndësishme përçarëse ndaj policimit të tyre racist të pamatur dhe sistematik”, tha zëdhënësi i Qendrës Evropiane për të Drejtat e Romëve, Jonathan Lee.
Mbrëmjen e 12 prillit 2020, gjatë festave të Pashkëve dhe raundit të parë të kufizimeve të COVID-19 në Sllovaki, katër oficerë policie nga Njësia e Motorizuar e Emergjencës e Drejtorisë Rajonale të Policisë Rajonale në Prešov sulmuan brutalisht dy burra romë, një baba dhe djalin e tij të rritur, në lagjen Poštárka Romani të Bardejov. Djali u sulmua dhunshëm nga tre oficerë për shkak se uli për pak kohë maskën e tij të fytyrës jashtë për shkak të të përzierave. Oficerët e rrëzuan përtokë pa provokim dhe përdorën kapje, grushte dhe shqelma ndërsa ai ishte i pambrojtur në dysheme, me një oficer që i gjunjëzohej dhe të tjerë që e godisnin në brinjë dhe shpinë. Ai u prangos dhe u zvarrit drejt makinës së policisë, duke rënë në dysheme gjatë rrugës dhe u dërgua në Departamentin e Policisë së Qarkut në Bardejov.
Me të dëgjuar për arrestimin e dhunshëm të djalit të tij, babai shkoi në vendin ku kishte ndodhur sulmi. Kishte oficerë policie atje, por jo djali i tij i cili ishte arrestuar tashmë. Ai pyeti me mirësjellje për vendndodhjen e djalit të tij, por nuk mori përgjigje. Në këtë kohë komuniteti ishte mbledhur përreth dhe shpërtheu çrregullimi që rezultoi në hedhjen e gurëve drejt oficerëve të policisë dhe automjetit të tyre, të shkaktuar nga konfrontimi i dhunshëm vetëm pak çaste më parë në rrugë.
U thirrën përforcime dhe mbërritën 30 oficerë policie, dy ushtarë dhe pesë qen policie. Kur ata u përpoqën të përdornin forcën e tyre dërrmuese për të arrestuar një person, shpërtheu një përleshje midis turmës dhe policisë. Ndërsa grindja vazhdonte, njëri nga oficerët e sulmoi babain rom me një shkop metalik teleskopik. Sipas deklaratave të disa dëshmitarëve, të cilat mbështeten nga regjistrimet video, oficeri e rrëzoi babain përtokë dhe e rrahu në bust dhe në kokë me shkopin, duke i thyer kockën ballore, duke i shkaktuar kontuzione në tru dhe gjakderdhje të rëndë që kërkoi shtrimin në spital. Nusja e tij u kërkoi oficerëve të policisë të thërrisnin një ambulancë pasi koka e tij po i rridhte shumë gjak. Ata nuk bënë asnjë përpjekje për ta bërë këtë, por e futën në një makinë policie. Nusja e tij e thirri vetë ambulancën dhe stafi mjekësor këmbënguli ta trajtonin në vend para se të mund të çohej në stacionin e policisë. Ai u lirua më vonë nga paraburgimi (gjatë së cilës kohë ai u shtrua në spital) sepse gjykata e gjeti ndalimin e tij të paligjshëm. Babai u dënua penalisht dhe u gjobit për sulm ndaj një oficeri. Pavarësisht provave video të sulmit ndaj djalit të tij, policia gënjeu dhe tha se ai nuk kishte pësuar lëndime.
Hetimi pasues nga Zyra e Shërbimit të Inspektimit të Sllovakisë ishte thelbësisht i gabuar dhe i anshëm. Pavarësisht dëshmisë së ekspertëve mjekësorë që konfirmonte se lëndimet e babait ishin në përputhje me goditjen me një shkop metalik, oficeri hetues e ndërpreu ndjekjen penale në shkurt 2021, duke vendosur se veprimet e policisë ishin të ligjshme dhe proporcionale. Hetimi u mbështet kryesisht në versionet e ngjarjeve të oficerëve të policisë, ndërsa hodhi poshtë provat video dhe disa dëshmitarë të romëve nga komuniteti Poštárka në Bardejov. Kur viktimat u ankuan, duke përmendur pamjaftueshmërinë dhe mungesën e pavarësisë së hetimit, si Zyra e Prokurorit Rajonal ashtu edhe Gjykata Kushtetuese i hodhën poshtë ankesat e tyre, duke u mohuar atyre në mënyrë efektive çdo mjet juridik. Gjykata Kushtetuese vendosi se ata nuk kishin qenë viktima të shkeljeve të të drejtave ose diskriminimit, pavarësisht provave të qarta të forcës së tepërt dhe shënjestrimit të një komuniteti rom gjatë zbatimit arbitrar të masave të izolimit.
Gjykata Evropiane vendosi që e drejta e burrave romë për të mos iu nënshtruar torturës, trajtimit ose ndëshkimit çnjerëzor ose degradues (Neni 3 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut) ishte shkelur nga Policia Sllovake. Gjykata zbuloi se të drejtat e tyre ishin shkelur në mënyrë substanciale (për shkak të keqtrajtimit që pësuan) dhe procedurale (për shkak të hetimit joefektiv të brutalitetit policor). Gjykata urdhëroi Sllovakinë të paguante 6,500 euro për djalin dhe 10,000 euro për babain, plus çdo taksë, si dëmshpërblim. Gjithashtu, duhet të paguhen edhe 6,410 euro të tjera (plus taksat) për të mbuluar kostot dhe shpenzimet ligjore. Këto para do të shkojnë për përfaqësimin e çështjeve të ardhshme të ngritura në emër të komuniteteve rome në Evropë.
Çështja u përfaqësua në nivel vendas nga konsulenti ligjor i ERRC-së, Michal Zálešák.
Një raport që mbulon shkallën e shkeljeve të të drejtave të njeriut kundër romëve në Evropë gjatë izolimit të COVID-19 në vitin 2020 është i disponueshëm këtu.
