Qendra Evropiane për të Drejtat e Romëve (ERRC) i është drejtuar me një shkresë Prokurorisë Themelore Publike dhe Ministrisë së Punëve të Brendshme të Maqedonisë së Veriut, duke u bërë thirrje autoriteteve hetimore të zhvillojnë një hetim penal efektiv lidhur me tentativën për vrasjen e një djali rom 14-vjeçar nga tre sulmues meshkuj të rritur në Shkup. Aktualisht, ndaj autorëve është regjistruar një kallëzim penal për veprën penale “dhunë ndaj fëmijës”, një cilësim që ERRC e konsideron të papërshtatshëm dhe në kundërshtim me rëndësinë e ngjarjes.
Më 22 qershor 2026, një djalë rom 14-vjeçar nga lagjja Maxhari u mashtrua përmes një telefonate dhe u tërhoq në një park pranë rrugës Finska, në lagjen Çento të komunës Gazi Babë, ku tre burra të rritur – të identifikuar më vonë nga policia si J.J., V.A. dhe V.S. – organizuan dhe kryen një sulm të koordinuar ndaj tij.
Sipas nënës së viktimës, e cituar nga mediat Sloboden Pechat dhe Libertas, njëri prej sulmuesve e goditi djalin në kokë me një armë zjarri, i dyti e rrahu në pjesë të ndryshme të trupit, ndërsa i treti e goditi shtatë herë me thikë në shpinë. Pas sulmit, autorët e lanë të miturin pa ndjenja në park. Ai u gjet nga një kalimtar, i cili njoftoi shërbimin e urgjencës. I mituri iu nënshtrua menjëherë një ndërhyrjeje kirurgjikale urgjente.
Më 2 korrik, Ministria e Punëve të Brendshme konfirmoi në një deklaratë se tre persona të rritur nga Shkupi “u privuan nga liria pasi sulmuan fizikisht një të mitur dhe e plagosën me një mjet të mprehtë”. Policia ka ngritur kallëzim penal për veprën “dhunë ndaj fëmijës”, sipas nenit 201-a të Kodit Penal.
Nëna e djalit, Xheljana Selimi, deklaroi për Sloboden Pechat se policia po e trajton rastin si një sulm fizik dhe jo si tentativë vrasjeje, pavarësisht se njëri nga autorët ishte i armatosur me kallashnikov dhe tjetri me thikë. Ajo theksoi se djali i saj nuk kishte pasur asnjë konflikt me askënd dhe se motivi i sulmit mbetet plotësisht i panjohur për familjen.
“Pyeta se si po trajtohej rasti. Më thanë se nuk po hetohej si ‘tentativë vrasjeje’, por si ‘sulm’. U thashë: si është e mundur kjo? Nuk ka asnjë logjikë. Tentativa për vrasje është një gjë, sulmi është diçka tjetër. Më thanë se nuk ishte në dorën e tyre, se nuk mund të bënin asgjë dhe se duhej të angazhoja një avokat për të parë se çfarë do të ndodhte më tej. Prokuroria nuk më ka thirrur ende. Nuk dua që ky rast të mbetet kështu. Sot i ndodhi fëmijës tim, nesër mund t’i ndodhë një fëmije tjetër.”
Ndërkohë, i mituri është liruar nga spitali dhe po rikuperohet në banesën e tij. Megjithatë, sipas nënës, si ajo ashtu edhe djali ndihen të pasigurt dhe të frikësuar edhe brenda shtëpisë së tyre. Sipas monitoruesit lokal të të drejtave të njeriut të ERRC-së, në raportimet publike nuk përmendet ofrimi i mbështetjes psikosociale apo masat mbrojtëse të ndërmarra nga policia për viktimën dhe familjen e tij, çka sugjeron mungesë të plotë të mbrojtjes dhe mbështetjes institucionale.
ERRC kërkon rikualifikimin e akuzës
ERRC kërkon që autoritetet hetimore ta rikualifikojnë çështjen si tentativë vrasjeje, sipas nenit 123 në lidhje me nenin 19 të Kodit Penal, dhe jo si “dhunë ndaj fëmijës”, siç është cilësuar aktualisht nga policia.
Sipas organizatës, forma e rënduar e veprës penale mbështetet nga fakti se sulmi u krye nga tre persona të armatosur me kallashnikov dhe thikë, viktima u godit shtatë herë në shpinë dhe sulmi ishte i planifikuar paraprakisht, duke qenë se djali u josh në vendngjarje përmes një telefonate.
Presidenti i ERRC-së, Đorđe Jovanović, deklaroi:
“Tre burra të rritur, të armatosur me kallashnikov dhe thikë, e tërhoqën një fëmijë rom në një park dhe e lanë për të vdekur. Ta quash këtë vetëm ‘dhunë ndaj fëmijës’ është një fyerje për viktimën dhe familjen e tij. Ne presim që prokuroria të ngrejë akuza që pasqyrojnë plotësisht seriozitetin e asaj që ka ndodhur.”
ERRC u ka bërë gjithashtu thirrje autoriteteve të publikojnë një deklaratë zyrtare që sqaron kualifikimin juridik të çështjes, t’i sigurojnë familjes informacion me shkrim mbi akuzat dhe ecurinë procedurale, si dhe të zbatojnë masa të posaçme mbrojtëse për fëmijën, në përputhje me Ligjin për Drejtësinë për Fëmijët.
Dyshimet për motivim nga paragjykimi dhe detyrimet ndërkombëtare
Asnjë prej raportimeve mediatike nuk e ka përmendur shprehimisht përkatësinë etnike të viktimës. Megjithatë, një gazetar rom dhe burime nga komuniteti kanë konfirmuar se i mituri është rom dhe banon në lagjen Maxhari të Shkupit, ku shumica e banorëve janë romë.
Megjithëse nuk është raportuar përdorimi i fyerjeve me bazë racore, ERRC vlerëson se identiteti rom i viktimës, niveli ekstrem i dhunës dhe mungesa e çdo shpjegimi alternativ për motivin e sulmit kërkojnë që autoritetet të hetojnë seriozisht nëse vepra është kryer për shkak të paragjykimeve etnike.
Legjislacioni i Maqedonisë së Veriut kërkon që gjykatat të marrin në konsideratë nëse një krim është motivuar nga raca, përkatësia etnike ose anëtarësimi i viktimës në një grup të margjinalizuar. Nëse autoritetet hetimore nuk shqyrtojnë mundësinë e motivimit nga urrejtja, Maqedonia e Veriut rrezikon të shkelë detyrimet e saj sipas Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, si dhe disa konventave të Kombeve të Bashkuara mbi eliminimin e diskriminimit racor dhe mbrojtjen e të drejtave të fëmijës.
