Nga Judit Ignácz
“Na detyruan të zhvisheshim deri në të brendshme dhe na rrahën.”
“Ai bërtet, përdor fjalë të këqija dhe kërcënon të na rrahë.”
“Po shkoja në dhomën time, ai më përqafoi dhe më preku gjoksin.”
Këto nuk janë fjalë që duhet t’i dëgjojmë nga goja e fëmijëve në një shtëpi fëmijësh. Ato përshkruajnë përvoja që asnjë fëmijë nuk duhet t’i ketë kurrë, por pasqyrojnë realitetet e jetuara për shumë prej tyre.
Vitin e kaluar, Hungaria u përfshi nga disa skandale që përfshinin abuzim të rëndë dhe sistematik dhe neglizhencë në shtëpitë shtetërore të fëmijëve. Hetime dhe raporte të shumta treguan një mori dhune fizike, seksuale, verbale dhe emocionale që prekte shumë fëmijë të cenueshëm në kujdes. Edhe pse nuk ka të dhëna të ndara në nivel kombëtar në këto raste, ne e dimë se fëmijët romë janë të mbipërfaqësuar në mënyrë të konsiderueshme në sistemin e mirëqenies së fëmijëve të Hungarisë, duke i bërë ata veçanërisht të ekspozuar ndaj këtyre formave të dhunës.
Nga mbrojtja te ndëshkimi: abuzimi brenda shtëpive të fëmijëve në Hungari
Në Shtëpinë e Fëmijëve Hűvösvölgy të Budapestit, të paktën katër fëmijë 12-13 vjeç u abuzuan fizikisht dhe emocionalisht nga kujdestarët e tyre, duke përfshirë britma, shuplaka, pështyma dhe detyrime për të kryer detyra degraduese si mbledhja e thërrimeve një nga një ose masazhimi i këmbëve të kujdestarëve. Një mbikëqyrës thuhet se e quajti një fëmijë “qen i bezdisshëm” dhe, ndër abuzime të tjera verbale tha: “Nëse nuk sillesh mirë, do të sigurohem që të përfundosh në një institucion të mbyllur ku do të të qeshin në prapanicë! O idiot i vogël!”
Sipas njërit prej kujdestarëve të cilit një fëmijë iu drejtua me ankesat e tij, kur u përball me drejtorin e institucionit, përgjigjja e tij ishte: “nëse pasoja e këtij incidenti është që mbikëqyrësi i fëmijës të pezullohet” dhe ata “të largohen nga shtëpia e fëmijëve për shkak të kësaj, të gjithë këtu do të bashkohen” kundër fëmijës dhe “së bashku do ta bëjnë jetën e tij një ferr të vërtetë”. Zyra e Qarkut Pest e Drejtorisë së Përgjithshme Kombëtare për Çështjet Sociale dhe Mbrojtjen e Fëmijëve (SZGYF) ofron mbështetje për institucionin, duke përfshirë trajnime për komunikim dhe menaxhim të zemërimit, si dhe një kurs të quajtur Të Drejtat e Fëmijëve dhe Yoga e Fëmijëve.
Në Shtëpinë e Fëmijëve Sopron (Cseresznyevirág), forcat e rendit hapën një çështje penale pasi një anëtar i stafit i zvarriti fëmijët e kopshtit për flokësh dhe i mbylli në një dhomë të errët “si masë disiplinore” për sjellje të keqe. Punonjësi u pushua nga puna. Këto nuk janë rastet e para në institucion. Në vitin 2024, autoritetet shqyrtuan dosjet që dokumentonin abuzimet e kaluara gjatë pesëmbëdhjetë viteve të mëparshme, duke përfshirë dëshmitë e fëmijëve që përshkruanin dush të ftohtë, detyrimin për t’u gjunjëzuar në dysheme dhe madje edhe një incident në të cilin koka e një fëmije u shtyp pas copave të qelqit.
Në shtëpinë e pritjes së Szolnokut, pamjet filmike dhe dëshmitë e të mbijetuarve zbuluan se një mbikëqyrës erdhi në punë i dehur, rrahu djemtë, ngacmoi vajzat dhe i lidhi foshnjat në radiatorë me rroba. Kujdestarët dhe kolegët që raportuan probleme u përballën me hakmarrje. Mbikëqyrësi abuziv dha dorëheqjen, por më vonë u punësua nga një institucion tjetër pavarësisht ankesave.
Disa nga rastet më tronditëse erdhën nga institucioni korrektues për të mitur që ndodhet në Rrugën Szőlő në Budapest. Zyra Qendrore e Prokurorit Hetimor ka ndjekur penalisht shtatë persona. Hetimet tregojnë se abuzimet përfshinin keqtrajtim ekstrem, duke përfshirë dhunë fizike dhe shtrëngim seksual, si dhe shfrytëzim përmes prostitucionit të fëmijëve dhe trafikimit të qenieve njerëzore. Më 19 janar, një dekret i ministrit të brendshëm mbylli në mënyrë efektive institucionin e Rrugës Szőlő me efekt të menjëhershëm. Një dekret i ri që hyri në fuqi një ditë më pas, thotë se është e nevojshme të “ristrukturohet sistemi organizativ i institucioneve korrektuese” dhe hapi i parë në këtë proces është “ndërprerja e funksionimit të institucionit të të miturve të Budapestit në Rrugën Szőlő”.
Reagimi politik dhe publik
Mijëra njerëz protestuan në Budapest, duke kërkuar llogaridhënie dhe dorëheqjen e udhëheqësve politikë për mosveprim dhe mbulim të rasteve të abuzimit me fëmijët. Partitë opozitare dhe disa aktorë në nivel evropian kanë bërë thirrje për hetime parlamentare dhe një inspektim në nivel BE të sistemit të mbrojtjes së fëmijëve në Hungari. Gjykatat urdhëruan Ministrinë e Brendshme të publikojë raportet e inspektimit mbi shtëpitë e fëmijëve, duke përfshirë të dhëna mbi incidentet e abuzimit, të cilat zyrtarët tani duhet t’ua japin gazetarëve dhe publikut.
Në disa raste të fundit, autoritetet nisën hetime për rrezikimin e të miturve. Deri më tani, në vitin 2023, një prift është dënuar me 28 vjet burg për përdhunim, abuzim fizik dhe seksual, ngacmim seksual dhe rrezikim të sigurisë fizike të shumë fëmijëve midis viteve 2007 dhe 2017, ndërsa punonte në Qendrën e Mbrojtjes së Fëmijëve Szent László në Tusnádfürdő dhe Shtëpinë Szent Katalin në Kászonimpér. Në shtator 2019, János Vásárhelyi, ish-drejtor i Shtëpisë së Fëmijëve Kossuth Zsuzsa në Bicske, u dënua për abuzim seksual të të paktën dhjetë të miturve dhe u dënua me tetë vjet burg. Zëvendësi i tij, Endre Kónya, u dënua në vitin 2021 për shtrëngim për mbulimin e abuzimit, presion ndaj viktimave për të tërhequr dëshminë e tyre dhe u dënua me mbi tre vjet. Megjithatë, në vitin 2023, ish-presidentja hungareze KatalinNovák e fali atë. Ajo më vonë dha dorëheqjen në shkurt 2024, së bashku me ish-ministren e drejtësisë.
Kur shteti lejon abuzimin
Këto incidente të vitit 2025 nuk janë të izoluara, por pjesë e një modeli më të gjerë të dështimeve historike, strukturore dhe mosfunksionimit për të mbrojtur fëmijët në institucionet e kujdesit për fëmijë të drejtuara nga shteti, kisha ose organizatat private bamirëse. Fëmijët në këto institucione supozohej të mbroheshin nga mjedise familjare abuzive dhe të pasigurta ose t’u jepej mbështetje për rindërtimin e së ardhmes së tyre, por në vend të kësaj, ata i janë nënshtruar abuzimit, ngacmimit seksual, frikës, dhunës, neglizhencës dhe kanë mbetur me barrën e traumës së rëndë që i shoqëron për pjesën tjetër të jetës së tyre.
Gjatë dekadës së kaluar, shumë skandale kanë dalë në dritë në të gjithë Hungarinë, duke përfshirë Bicske, Kalocsa dhe Göd. Komiteti Hungarez i Helsinkit shqyrtoi hetimet e Komisionerit të Hungarisë për të Drejtat Themelore (Ombudsperson) në institucione të mbyllura, duke përfshirë shtëpitë e fëmijëve, institucionet e të miturve dhe institucionet e kujdesit për personat me aftësi të kufizuara. Fokusi i këtyre hetimeve ishte zbulimi dhe parandalimi i torturës, trajtimit çnjerëzor dhe degradues, si dhe vlerësimi i mënyrës se si shteti reagon ndaj abuzimeve të tilla. Bazuar në këto raporte, afërsisht 40% e fëmijëve në disa shtëpi të specializuara për fëmijë kanë qenë të përfshirë në prostitucion në një farë mënyre, ndërsa punonjësit institucionalë kryesisht nuk arritën të përmbushnin detyrimet e tyre të detyrueshme të raportimit në këto raste.
Edhe kur u zbuluan akuza dhe shkelje të rënda për abuzim dhe u bënë të njohura autoriteteve për vite me radhë, duke përfshirë dhunën fizike dhe seksuale ndaj fëmijëve, shumë herë, hetimet policore u ndërprenë për shkak të mungesës së provave, përgjigja e shtetit ishte kryesisht joefektive ose e padukshme, ose shpesh nuk arriti të paraqiste kallëzime penale dhe të ofronte mbrojtje kuptimplote për viktimat. Kjo ngre shqetësime të mëdha në lidhje me mjaftueshmërinë dhe besueshmërinë e Avokatit të Popullit dhe mbikëqyrjes së prokurorisë në Hungari.
Aktualisht, rreth 24,000 fëmijë janë nën kujdes shtetëror në Hungari. Në një anketë të brendshme të vitit 2025, kujdestarët e mbrojtjes së fëmijëve pretendojnë abuzime të përhapura në sistemin e mirëqenies së fëmijëve, me shumë fëmijë që përjetojnë forma të shumëfishta abuzimi, duke përfshirë fizik, emocional dhe seksual. Midis kujdestarëve të anketuar, 77% raportuan se fëmijët shpesh përjetojnë dy, tre ose edhe katër lloje abuzimi njëkohësisht. Vetëm 14% e tyre deklaruan se asnjë nga fëmijët nën kujdesin e tyre nuk ishte prekur nga ndonjë formë abuzimi. Një ironi tjetër e trishtueshme është se qeveria hungareze “miqësore ndaj familjes”, e cila ndalon Paradën e Krenarisë nën maskën e mbrojtjes së fëmijëve, mban një sistem thellësisht të gabuar të mirëqenies së fëmijëve që dëmton në mënyrë efektive dhe aktive mijëra fëmijë të cenueshëm.
Largimi i fëmijëve të racizuar është dhunë raciste
Mirëqenia sociale dhe mbrojtja e fëmijëve shpesh mungojnë në strategjinë kombëtare të integrimit
